Bawo ni o ṣe gba láti pari àtòjọ ìṣàyẹ̀wò yìí?

O lè parí àwọn ìṣe tó ní ipa jùlọ — fífi VPN sí, ṣíṣe 2FA jẹ́ kí o ṣiṣẹ́, àti yíyípadà sí browser ìpamọ́ — ní àbẹ́ ìṣẹ́jú 30. Àtòjọ kíkún lè gba àwọn wákàtí díẹ̀ kọjá nínú ọsẹ̀ kan bí o ṣe ń ṣàyẹ̀wò àwọn ètò àkántì, ìṣàyẹ̀wò àwọn ìyọnda àti ṣíṣètò àwọn iṣẹ́ tí a fi èdè rẹ́. O kò gbọ́dọ̀ ṣe gbogbo rẹ̀ ní àkókò kanṣoṣo.

Àwọn nǹkan wo ni mo gbọ́dọ̀ ṣe ní àkọ́kọ́?

Bẹrẹ pẹlu àwọn nǹkan tó ní ipa jùlọ: fi VPN sí kí o sì jẹ́ kí ó wà ní ìsopọ̀, ṣe 2FA jẹ́ kí ó ṣiṣẹ́ lórí àwọn àkántì rẹ tó ṣe pàtàkì jùlọ (ímeèlì, banking, sósíàlì mídíà), kí o sì yípadà sí browser tó gbájú-mọ́ ìpamọ́. Àwọn àyípadà mẹ́ta wọ̀nyí nìkan dín ìfihàn rẹ kù lọ́nà tó gbámú.

Ǹjẹ́ mo ní láti san fún àwọn ohun-èlò ìpamọ́?

Ọ̀pọ̀ àwọn ohun-èlò ìpamọ́ jẹ́ ọ̀fẹ́. Firefox àti Brave browsers jẹ́ ọ̀fẹ́. Ìfiránṣẹ́ Signal jẹ́ ọ̀fẹ́. Proton Mail àti Proton VPN ní àwọn ìpele ọ̀fẹ́. Síbẹ̀, ìṣamúlò VPN tí a san ($3-12/oṣù) jẹ́ kókò ìdókọ̀wò fún ààbò tí a gbára lé, tó yára, tí kò ní log. Olùkápá ọrọ̀-aláṣẹ tí a san ($1-4/oṣù) náà jẹ́ ìṣèrora gidigidi.

Ṣe àtòjọ ìṣàyẹ̀wò yìí tó láti jẹ́ aláìní orúkọ pátápátá lórí ayélujára?

Àtòjọ ìṣàyẹ̀wò yìí lọ́nà tó pọ̀ jù dáadáa ìpamọ́ rẹ ṣùgbọ́n kò ṣe ìdánilójú ọ̀rọ̀ aláìní orúkọ pípé. Ọ̀rọ̀ aláìní orúkọ tí ó dájú nilo ààbò ìṣiṣẹ́ tí ó ga jùlọ — lílo Tor, yíyẹra fún gbogbo àwọn àkántì àdàlú, àti àìbáṣe àwọn iṣẹ́ aláìní orúkọ àti àwọn tí a mọ̀. Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, àtòjọ yìí pèsè ààbò ìpamọ́ ojoojúmọ́ tó lágbára.

Bawo ni mo ṣe ní láti ṣàyẹ̀wò àtòjọ ìṣàyẹ̀wò yìí?

Ṣàyẹ̀wò ètò ìpamọ́ rẹ ní gbogbo oṣù 3-6. Ṣàyẹ̀wò fún àwọn rírúfin dátà tuntun tí ó ní ipa lórí àwọn àkántì rẹ, ṣàyẹ̀wò àwọn ìyọnda app, ṣe ìmúdájú VPN àti browser rẹ, kí o sì yọ àwọn àkántì tuntun tí a kò lò kúrò. Ìpamọ́ jẹ́ ìṣe tó ń tẹsiwaju, kìí ṣe ètò ìgbà kanṣoṣo.

Àtòjọ ìṣàyẹ̀wò Ìpamọ́ ní Orí Ayélujára — Ìṣe 25 láti dáàbò bo Dátà rẹ

Dáàbò bo ìpamọ́ rẹ ní orí ayélujára kìí ṣe iṣẹ́ kanṣoṣo — ó jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn ìṣe, àwọn ètò, àti àwọn ohun-èlò tí ó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ara wọn. Àtòjọ ìṣàyẹ̀wò yìí nínú àwọn ìṣe ọwọ́ 25 tí a ṣètò sí àwọn ẹ̀ka márùn. Ṣiṣẹ́ ní àárín wọn ní ìyára tí ara rẹ. Ìṣe kọ̀ọ̀kan nínú àlàyé kúkúrú àti, ní ibi tí ó bá kan, àwọn ìjápọ̀ sí àwọn ohun-èlò ipdrop.io tí o lè lò láti rí ìṣàyẹ̀wò ìlọsíwájú rẹ. O kò gbọ́dọ̀ pari ìwọ̀nbà kọ̀ọ̀kan láti ṣe ìyàtọ̀ — àwọn àyípadà díẹ̀ pàápàá dín ìfihàn rẹ kù lọ́nà tí ó ní ìtumọ̀.

Ìpamọ́ Browser

Browser rẹ ni ẹnu-ọ̀nà àkọ́kọ́ láàrin rẹ àti ayélujára. Àwọn ìṣe márùn wọ̀nyí dín iye dátà tí browser rẹ ń jẹ́ kí ó jó sí àwọn ojú-ìwé wẹ̀bù àti àwọn olùtọpa kù.

Lo browser tí ó gbájú-mọ́ ìpamọ́ — Yípadà sí Firefox, Brave, tabi Tor Browser. Àwọn browser wọ̀nyí ń dí àwọn olùtọpa nípa àbínibí, ń dín àwọn ìtẹ̀wé ìka kù, kò sì rán dátà ìwò ayélujára rẹ sí àwọn ilé-iṣẹ́ ìpolówó. Chrome jẹ́ browser tó wọ́pọ̀ jùlọ ṣùgbọ́n ilé-iṣẹ́ ìpolówó tó tóbi jùlọ ní àgbáyé ní ó kọ́."
Mu ààbò ìtọ́pa ṣiṣẹ́ — Mu ààbò ìtọ́pa tí ó wà nínú browser rẹ ṣiṣẹ́ sí ètò tó muna jùlọ. Ní Firefox, lọ sí Ètò > Ìpamọ́ àti Ààbò kí o sì yan Muna. Ní Brave, àwọn ààbò ni a fi ṣiṣẹ́ nípa àbínibí.
Wẹ̀ àwọn kuki àti dátà ojú-ìwé wẹ̀bù lójoojúmọ́ — Àwọn kuki ń tọ́pa àwọn ipade rẹ àti ìtàn ìwò kọjá àwọn ojú-ìwé wẹ̀bù. Ṣètò browser rẹ láti wẹ àwọn kuki nígbà tí o bá jáde, tabi lo ìmúgbòòrò bíi Cookie AutoDelete.
Pa WebRTC láti dènà àwọn jíjò IP — WebRTC jẹ́ ẹ̀yà browser tí ó lè ṣípayá adirẹ́sì IP tòótọ́ rẹ pàápàá nígbà tí o bá ń lo VPN. Ní Firefox, ṣètò media.peerconnection.enabled sí false ní about:config. Ní Brave, pa á ní Ètò. Lo Ìdánwò Jíjò WebRTC wa láti rí ìjẹ́rìí.
Ṣàyẹ̀wò ìtẹ̀wé ìka browser rẹ — Pàápàá láìsí kuki, àwọn ojú-ìwé wẹ̀bù lè dá ọ mọ̀ nípasẹ̀ ìtẹ̀wé ìka browser. Lo ohun-èlò Fingerprint wa láti rí bí browser rẹ ṣe jẹ́ àfojúsùn àti àwọn àbùdá wo ní ó ní àfijọ jùlọ.

Ààbò Nẹtiwọọki

Ìsopọ̀ nẹtiwọọki rẹ pinnu ẹnikẹ́ni tí ó lè rí ọkọ̀ ojú-ọ̀nà rẹ àti ibi tí dátà rẹ rin lọ. Àwọn ìṣe wọ̀nyí ṣe ìdánilójú pé ìsopọ̀ rẹ ni a fi èdè rẹ́ tí kò sì ní jíjò.

Lo VPN — VPN ń fi èdè rẹ́ gbogbo ọkọ̀ ojú-ọ̀nà ayélujára rẹ ó sì ń bo adirẹ́sì IP tòótọ́ rẹ. Yan olùpèsè tí ó ní ìlànà aláìní log tí a ti fi ìdánilójú, ìfèdè-rẹ́ tó lágbára (WireGuard tabi OpenVPN), àti kill switch. Jẹ́ kí ó wà ní ìsopọ̀ nígbà gbogbo, pàápàá ní àwọn nẹtiwọọki tí a kò gbára lé.
Ṣàyẹ̀wò fún àwọn jíjò DNS — Pàápàá pẹ̀lú VPN, àwọn ìbéèrè DNS rẹ lè tún kọjá nípasẹ̀ àwọn ìjò-ìsìn ISP rẹ, kí ó ṣípayá gbogbo ojú-ìwé wẹ̀bù tí o ń bẹ̀wò. Sá ìdánwò jíjò DNS lẹ́yìn ìsopọ̀ pẹ̀lú VPN rẹ láti ṣe ìdánilójú pé gbogbo àwọn ìbéèrè wà nípasẹ̀ ọ̀nà-òfin VPN.
Lo HTTPS nígbà gbogbo — HTTPS ń fi èdè rẹ́ dátà láàrin browser rẹ àti ojú-ìwé wẹ̀bù. Ọ̀pọ̀ àwọn browser òde-òní ń ṣàfihàn àwòrán òde fún àwọn ìsopọ̀ HTTPS. Yẹra fún ìgbé alaye àìmọ̀ kankan sí àwọn ojú-ìwé HTTP. Ronu nípa lílo ipo HTTPS-Only ní àwọn ètò browser rẹ.
Yẹra fún Wi-Fi ti gbangba láìsí VPN — Àwọn nẹtiwọọki Wi-Fi gbangba ní àwọn ọ̀ọfà kọfí, àwọn pápákọ̀-òfúrúfú, àti àwọn ọtẹ́lì kò ní àìfò àbínibí. Bí ó bá yẹ kí o lo Wi-Fi gbangba, nígbà gbogbo so pọ̀ pẹ̀lú VPN rẹ ní àkọ́kọ́. Wo ìtọ́sọ́nà Wi-Fi gbangba wa fún àlàyé kíkún.
Lo DNS tí a fi èdè rẹ́ — Yípadà láti DNS àbínibí ti ISP rẹ sí olùpèsè DNS tí a fi èdè rẹ́ bíi Cloudflare (1.1.1.1) tabi Quad9 (9.9.9.9) lo DNS-over-HTTPS tabi DNS-over-TLS. Èyí ń dènà ISP rẹ láti kọ àwọn ojú-ìwé wẹ̀bù tí o ń bẹ̀wò nípasẹ̀ àwọn ìbéèrè DNS sílẹ̀.

Ààbò Àkántì

Ààbò àkántì tó lágbára ń dènà ìbúwọlé tí a kò gbà fún sí dátà àdàlú rẹ. Àwọn ìṣe wọ̀nyí ń dáàbò bo àwọn àkántì rẹ kúrò nínú àwọn rírúfin, fishing, àti jíjà ẹ̀rí.

Ṣe ìfọwọ́sí ìfọwọ́wé-méjì (2FA) ṣiṣẹ́ — Fi ìpele ààbò kejì kún àkántì kọ̀ọ̀kan tí ó ṣe àtìlẹyìn rẹ̀. Lo app ìfọwọ́sí (bíi Ente Auth tabi Aegis) dípò SMS. Wo ìtọ́sọ́nà 2FA wa fún àlàyé ìṣètò.
Lo olùkápá ọrọ̀-aláṣẹ — Olùkápá ọrọ̀-aláṣẹ ń ṣe àti tọ́jú àwọn ọrọ̀-aláṣẹ tó lágbára, tí ó ní àfijọ fún àkántì kọ̀ọ̀kan. O nilo láti rántí ọrọ̀-aláṣẹ olú kanṣoṣo. Proton Pass, Bitwarden, àti 1Password jẹ́ àwọn àyàn ìdúró.
Lo àwọn ọrọ̀-aláṣẹ tí ó ní àfijọ fún àkántì kọ̀ọ̀kan — Bí iṣẹ́ kan bá ti rúfin tí o sì lo ọrọ̀-aláṣẹ kan náà nínú ibòmíì, àwọn agbóhùn-òṣiwájú lè wọlé sí gbogbo àwọn àkántì rẹ. A pe èyí ní credential stuffing. Olùkápá ọrọ̀-aláṣẹ jẹ́ kí àwọn ọrọ̀-aláṣẹ tó ní àfijọ má ṣe nilo ìpara.
Ṣàyẹ̀wò bóyá dátà rẹ ti rúfin — Bẹ̀wò haveibeenpwned.com láti ṣàyẹ̀wò bóyá ímeèlì rẹ tabi nọmba foonu rẹ ti farahan nínú àwọn rírúfin dátà tí a mọ̀. Tí ó bá ti farahan, yí àwọn ọrọ̀-aláṣẹ tí ó kàn lẹ́sẹkẹsẹ́ kí o sì ṣe 2FA ṣiṣẹ́ lórí àwọn àkántì wọ̀nyẹn.
Ṣàyẹ̀wò àwọn ìyọnda app ẹ̀nìkẹ́ta — Ṣàyẹ̀wò àwọn app àti àwọn iṣẹ́ tí a so pọ̀ pẹ̀lú àwọn àkántì Google, Apple, Facebook rẹ, àti àwọn mìíràn. Yọ ẹ̀nìkẹ́ni tí o kò lò mọ́ kúrò. App tí a so pọ̀ kọ̀ọ̀kan jẹ́ ojú-ipa tí ó ṣeé ṣe fún dátà rẹ láti wọlé tabi jó.

Ìpamọ́ Ìbáraẹnisọrọ

Àwọn ìránṣẹ́ rẹ, àwọn ímeèlì, àti àwọn fáìlì ní àwọn dátà tí ó léwu jùlọ rẹ. Àwọn ìṣe wọ̀nyí ń ṣe ìdánilójú pé ìbáraẹnisọrọ rẹ wà ní ìkàn-àdàlú.

Lo ímeèlì tí a fi èdè rẹ́ — Ímeèlì àjọṣe (Gmail, Outlook) kò jẹ́ tí a fi èdè rẹ́ ní ìpari-sí-ìpari — olùpèsè lè ka àwọn ìránṣẹ́ rẹ. Yípadà sí Proton Mail tabi Tuta. Wo ìtọ́sọ́nà ímeèlì tí a fi èdè rẹ́ wa fún àwòrán pípé.
Lo àwọn app ìránṣẹ́ tí a fi èdè rẹ́ — Lo Signal fún ìránṣẹ́ àdàlú. Ó ń pèsè ìfèdè-rẹ́ ìpari-sí-ìpari fún ọ̀rọ̀, àwọn ìpe, àti mídíà pẹ̀lú orisun-koodu ṣíṣí tí a ti ṣàyẹ̀wò ní òmìnira. Yẹra fún SMS àti àwọn ìpe foonu lásán fún àwọn ìfọrọwérọ̀ aláìmọ̀.
Lo titọ́jú fáìlì tí a fi èdè rẹ́ — Tọ́jú àwọn fáìlì aláìmọ̀ ní iṣẹ́ cloud tí a fi èdè rẹ́ bíi Proton Drive tabi Tresorit. Àwọn olùpèsè titọ́jú cloud àjọṣe (Google Drive, Dropbox) lè wọlé sí àwọn fáìlì rẹ. Wo ìtọ́sọ́nà titọ́jú tí a fi èdè rẹ́ wa.
Yẹra fún SMS fún ìfọwọ́sí ìfọwọ́wé-méjì — Àwọn ìránṣẹ́ SMS lè di mímú nípasẹ̀ àwọn ìkọlu SIM swapping, níbi tí agbóhùn-òṣiwájú ti ń pe olùgbé rẹ láti gbé nọmba rẹ. Lo app ìfọwọ́sí tabi kókó ààbò hardware dípò SMS fún 2FA.
Ṣàyẹ̀wò àwọn ìyọnda app lórí foonu rẹ — Ṣàyẹ̀wò àwọn app wo ní ó ní àyè sí kamẹra, makirofonu, ipò, àwọn olùbáṣe, àti àwọn fọ́tò rẹ. Pa àwọn ìyọnda fún app kankan tí ó kò nilo wọn. Lórí iOS, lọ sí Ètò > Ìpamọ́ àti Ààbò. Lórí Android, lọ sí Ètò > Ìpamọ́.

Ìdín Dátà Kù

Bí ó ṣe ń ṣe àti pín dátà kekere, bí ó ṣe lè rí kéréke, ta tabi jó. Àwọn ìṣe wọ̀nyí dín ipa-ẹsẹ̀ ditiali rẹ kù.

Dín pípín mídíà àwùjọ kù — Ìfiránṣẹ́ kọ̀ọ̀kan, fọ́tò, àti àbẹ̀wò ń fi kún profaili ditiali rẹ. Yẹra fún pípín ipò rẹ ní àkókò gbígbóná, àwọn ètò ìrìnàjò, ọjọ́ ìbí kíkún, tabi ìwífún tí a lè lò láti dá ìbéèrè ààbò lóhùn. Ṣàyẹ̀wò àwọn ìfiránṣẹ́ tí ó wà tẹ́lẹ̀ kí o sì pa ẹnikẹ́ni tí ó jẹ́ àdàlú jùlọ rẹ.
Jáde kúrò nínú ìtọ́pa dátà àti ìmúrasílẹ̀ ìpolówó — Bẹ̀wò àwọn ètò àkántì Google, Facebook, àti Apple rẹ láti pa ìmúrasílẹ̀ ìpolówó àti ìtọ́pa iṣẹ́. Lórí Google, lọ sí myactivity.google.com láti dá Web & App Activity, Itan-akọọlẹ Ipò, àti Itan-akọọlẹ YouTube dúró.
Lo àwọn adirẹ́sì ímeèlì alias — Lo àwọn alias ímeèlì tabi àwọn adirẹ́sì asegasọnu fún àwọn ìforúkọsílẹ̀ ní orí ayélujára, àwọn ìwé-iròyìn, àti àwọn iṣẹ́ tí o kò ní ìgbàgbọ́ kíkún. Proton Mail, SimpleLogin, àti Firefox Relay gba ọ́ láàyè láti ṣẹda àwọn alias tí ó ń fi ránṣẹ́ sí àpótí ìméèlì tòótọ́ rẹ láìsí ìfihàn rẹ̀.
Ṣàyẹ̀wò àwọn ètò ìpamọ́ ní gbogbo àwọn iṣẹ́ — Kọjá àwọn ètò ìpamọ́ ti iṣẹ́ pàtàkì kọ̀ọ̀kan tí o ń lò — mídíà àwùjọ, ímeèlì, àwọn ẹrọ ìwádi, titọ́jú cloud, àti àwọn ojú-ìwé ìrajà. Ṣètò gbogbo rẹ̀ sí àyàn tó léhi jùlọ. Ọ̀pọ̀ àwọn iṣẹ́ jẹ́ ní àbínibí lórí ìkórájọ dátà jùlọ.
Pa àwọn àkántì tí a kò lò rẹ́ — Àkántì kọ̀ọ̀kan tí o ní jẹ́ rírúfin dátà tí ó ṣeé ṣe tí ó ń dúró láti ṣẹlẹ̀. Pa àwọn àkántì tí o kò lò mọ́ rẹ́. Àwọn ojú-ìwé bíi justdelete.me ń pèsè àwọn ìjápọ̀ tààrà sí àwọn ojú-ìwé ìparẹ́ àkántì fún ọ̀ọ̀dúnrún àwọn iṣẹ́.

TL;DR — Ìsọkún Yára

✓ Lo VPN nígbà gbogbo láti fi èdè rẹ́ ọkọ̀ ojú-ọ̀nà rẹ àti láti bo adirẹ́sì IP rẹ kúrò nínú àwọn ojú-ìwé wẹ̀bù, àwọn ISP, àti àwọn olùṣe nẹtiwọọki.
✓ Yípadà sí browser tó gbájú-mọ́ ìpamọ́ (Firefox tabi Brave) kí o sì pa WebRTC láti dènà àwọn jíjò IP.
✓ Ṣe 2FA jẹ́ kí ó ṣiṣẹ́ lórí àkántì kọ̀ọ̀kan kí o sì lo olùkápá ọrọ̀-aláṣẹ láti ṣẹda àwọn ọrọ̀-aláṣẹ tí ó ní àfijọ.
✓ Lo ímeèlì tí a fi èdè rẹ́ (Proton Mail), ìránṣẹ́ tí a fi èdè rẹ́ (Signal), àti titọ́jú fáìlì tí a fi èdè rẹ́ (Proton Drive) fún dátà aláìmọ̀.
✓ Dín ipa-ẹsẹ̀ ditiali rẹ kù: dín pípín mídíà àwùjọ kù, lo àwọn alias ímeèlì, jáde kúrò nínú ìtọ́pa ìpolówó, kí o sì pa àwọn àkántì tí a kò lò rẹ́.

Ṣe o ti ṣetán láti ṣe ìdánilójú ètò rẹ? Sá àwọn ohun-èlò ọ̀fẹ́ wa IP Lookup, Ìdánwò Jíjò DNS, Ìdánwò Jíjò WebRTC, àti Fingerprint láti ṣàyẹ̀wò ipò ìpamọ́ rẹ.